11. hoe wordt een handgemaakte
bonsaipot gemaakt ?

Een handgemaakte bonsaipot ontstaat niet in een paar uur. Van een blok klei tot de uiteindelijke pot gaan vaak weken of zelfs maanden voorbij. Iedere stap vraagt aandacht, geduld en vakmanschap. Juist dat maakt iedere bonsaipot uniek.

Bij Made Bonsai Pots bouwen we iedere pot volledig met de hand op, zonder gebruik te maken van productiemallen. Daardoor krijgt iedere pot een eigen karakter en zijn geen twee exemplaren ooit precies hetzelfde.

 

Het ontwerp

Iedere bonsaipot begint met een idee. Soms ontstaat dat vanuit een bestaande vorm, maar vaak ontwerpen we een pot speciaal voor een bepaalde bonsai.

Daarbij kijken we onder andere naar de afmetingen van de boom, de stijl, de uitstraling, de gewenste vorm en het karakter van de bonsai. Pas wanneer het ontwerp klopt, begint het echte werk.

 

Opbouwen met kleiplakken of rolletjes

Onze bonsaipotten worden volledig met de hand opgebouwd. Afhankelijk van het ontwerp gebruiken we daarvoor kleiplakken, rolletjes (coils) of een combinatie van beide technieken.

De afzonderlijke delen worden zorgvuldig op maat gemaakt en vervolgens één voor één met de hand samengevoegd. Iedere verbinding wordt verstevigd en afgewerkt, zodat de pot na het bakken één sterk geheel vormt.

Juist omdat alles met de hand gebeurt, heeft iedere pot een eigen uitstraling en subtiele verschillen die machinale productie nooit kan evenaren.

 

Voetjes en details

Wanneer de basisvorm klaar is, worden de voetjes aangebracht. Ook deze worden stuk voor stuk met de hand gemaakt en zorgvuldig gepositioneerd.

Daarna volgen de laatste details, zoals het afwerken van de randen, het aanbrengen van drainage- en bevestigingsgaten en – indien gewenst – decoratieve elementen of een bijzondere textuur.

In deze fase krijgt de bonsaipot echt zijn eigen persoonlijkheid.

 

Drogen tot leerdroog

Na het opbouwen begint misschien wel het moeilijkste onderdeel van het proces: wachten.

De pot moet langzaam en gelijkmatig drogen. Gaat dat te snel, dan kunnen spanningen ontstaan die later tot scheuren leiden.

Wanneer de klei leerdroog is – stevig genoeg om te bewerken, maar nog niet volledig droog – wordt de pot nog eenmaal zorgvuldig gecontroleerd en waar nodig verfijnd.

Pas daarna mag hij verder drogen tot hij klaar is voor de eerste stook.

 

De biscuitstook

De volledig gedroogde pot wordt voor de eerste keer gebakken. Dit noemen we de biscuitstook.

Na deze stook wordt direct duidelijk of de pot het volledige droog- en bakproces zonder scheuren heeft doorstaan. Helaas hoort het bij keramiek dat niet iedere pot deze eerste belangrijke stap haalt.

Juist daarom nemen wij de tijd en accepteren we dat het ambacht soms opnieuw beginnen betekent.

 

Glazuren en de laatste stook

Heeft de pot de biscuitstook goed doorstaan, dan wordt hij – indien gewenst – zorgvuldig geglazuurd.

Daarna volgt de tweede en definitieve stook op steengoedtemperatuur, tussen ongeveer 1.200 en 1.300 °C. Tijdens deze stook versmelten klei en glazuur tot één sterk en duurzaam geheel.

Dit blijft altijd het meest spannende moment van het hele proces. De uiteindelijke kleur en uitstraling laten zich namelijk nooit volledig voorspellen. Het vuur voegt altijd zijn eigen handtekening toe.

 

Het mooiste moment

Na de laatste stook blijft de oven nog dagenlang gesloten. De temperatuur moet langzaam dalen voordat de deur veilig geopend kan worden.

Pas na ongeveer drie dagen is het zover.

Voor iedere keramist blijft dit een bijzonder moment. Iedere pot komt als een verrassing uit de oven. Soms precies zoals gehoopt, soms zelfs mooier dan verwacht. En heel af en toe vraagt het vuur opnieuw om geduld.

Wij noemen het daarom graag het uitpakken van cadeautjes. Iedere geopende ovendeur brengt nieuwe vormen, kleuren en glazuren tevoorschijn die voor het eerst het daglicht zien.

 

Tot slot

Een handgemaakte bonsaipot is veel meer dan een gebruiksvoorwerp. Het is het resultaat van weken werk, tientallen beslissingen en een proces waarin vakmanschap, geduld en vuur samenkomen.

Misschien is dat wel de grootste charme van handgemaakt keramiek. Ondanks alle ervaring blijft iedere ovenopening spannend. En juist daardoor is iedere bonsaipot die ons atelier verlaat een uniek keramisch kunstwerk, klaar om jarenlang samen met een bonsai verder te groeien.